Partiële recycling

De kwaliteitscontrole door de projectleider start met het controleren van de documenten van de aannemer, zoals de CE-markering en de prestatieverklaring van het te leveren asfaltmengsel van de producent. Vervolgens kan de projectleider een kwaliteitsplan van de aannemer opvragen en beoordelen op volledigheid, om inzicht te krijgen in de manier waarop de aannemer de kwaliteit van het aan te brengen asfalt borgt. Dit kwaliteitsplan vormt onderdeel van de interne bedrijfscontrole van de aannemer en dient ter waarborging van zijn eigen processen. 

De projectleider ontvangt dit kwaliteitsplan van de aannemer alleen wanneer dit expliciet in het bestek is voorgeschreven. 

De kwaliteitscontrole omvat onder andere aspecten als laagdikte, korrelverdeling, bindmiddelgehalte, holle ruimte en verdichtingsgraad van het aangebrachte asfalt. De toezichthouder kan daarnaast eigen controles uitvoeren op de verwerkingscondities, zoals de verwerkingstemperatuur. De opdrachtgever kan de beschikbare informatie over kwaliteitsborging vooraf gebruiken om vertrouwen te krijgen in de werkwijze van de aannemer. Uiteindelijk ontvangt de projectleider het definitieve kwaliteitsplan met bevindingen over de samenstelling en eigenschappen van het aangebrachte asfalt, inclusief de conclusies. 

Verder kan de opdrachtgever, op eigen initiatief en na uitvoering maar vóór oplevering, een onafhankelijk kwaliteitsonderzoek laten uitvoeren. Hierbij worden de samenstelling en eigenschappen van het asfalt vastgesteld en vergeleken met de eisen die in het bestek zijn vastgelegd. 

Bram Hofschreuder, projectmanager bij het Ingenieursbureau: “Circulariteit en vermindering van CO2-uitstoot is in Helmond in het beleid verankerd. De afgelopen twee jaar hebben we ons met een kleine groep intrinsiek gemotiveerde collega’s vooral gefocust op het verduurzamen van onze asfaltverhardingen. Dit heeft geleid tot een aantal pilotprojecten, waaronder: 

1. In juni 2025 hebben we in Helmond op een zwaar belaste weg op Bedrijventerrein Zuid Oost Brabant, in nauwe samenwerking met BAM Infra, de eerste deklaag met 60% PR (Partiële Recycling) gerealiseerd. Het betreft een LEAB-mengsel AC11 surf (Warm Mix Asfalt) op TRL 7 niveau. Om de prestaties van dit nieuwe mengsel te kunnen vergelijken met bestaande mengsels hebben we referentievakken aangebracht met een LEAB-mengsel met 30% PR (TRL9) en een traditioneel Hot Mix mengsel met 30% PR (AC11 surf). Dit stelt ons in staat om eventueel optredende schadebeelden te vergelijken en te correleren aan onze ervaringen met de bekende mengsels. We hebben bewust gekozen voor een zwaar belaste weg omdat we graag snel resultaat willen zien en het pilotmengsel breder in de stad willen gaan toepassen. De totale lengte van het pilotproject is 2.600 m. We hebben ten opzichte van de Standaard RAW Bepalingen een zwaardere eis gesteld aan het PR-materiaal, er mag minder rond materiaal in zitten; 

2. In september 2025 hebben we op de toegangsweg naar hetzelfde Bedrijventerrein een SMA aangebracht met 30% PR, dat vonden we intern behoorlijk spannend omdat we in het verleden slechte ervaringen hebben gehad met SMA-deklagen. We hebben daarom gekozen om in het SMA-mengsel steenslag 3 voor te schrijven. In theorie zou steenslag 2 ook voldoen, maar we wilden wat meer zekerheid inbouwen. Ook hier hebben we een zwaardere eis gesteld aan het PR-materiaal. Uiteindelijk heeft de aannemer ervoor gekozen om ZOAB-frees als PR te gebruiken, bestaande uit alleen hoekig materiaal. De aannemer had het voorhanden en we hebben wat minder goede ervaringen met SMA, dus voor dit proefvak hebben we eenmalig hiervoor gekozen. Dat kan natuurlijk niet op grote schaal. 

Omdat we in Nederland steeds hogere percentages PR toepassen in de asfaltmengsels van deklagen is het ontzettend belangrijk dat de PR van goede kwaliteit is. Veel wegen, ook bij ons, zijn dertig of veertig jaar geleden aangelegd en die zijn nu aan vervanging toe. In de meeste deklagen van die woonstraten zit nog geen PR. Dat is dus heel waardevol materiaal, wat je niet moet gaan vervuilen met frees van onderlagen. En dit moet je goed beheren. Dit is ook de reden dat we hopen regionaal binnen 4 of 5 jaar een asfaltbank van de grond te krijgen. Maar dat plan is nog echt in de beginfase. Ik hoop dat nog meer gemeenten ook de stap durven te zetten om de markt de kans te geven om te innoveren. We hebben elkaar echt hard nodig.” 

Joop de Groot: “Tegenwoordig maken we al mengsels met meer dan vijftig procent gerecycled asfalt.” Ook al is er nog geen richtlijn voor het toepassen van gerecycled asfalt in steenmastiekasfalt (SMA), in Oss passen ze dit al wel toe. “We hebben deklagen van SMA liggen met dertig procent gerecycled asfalt. Dit houdt prima.” 

Ties Prins, Specialist Verhardingen bij de gemeente Groningen: “In ons Convenant Verduurzaming Asfaltketen Noord-Nederland sturen we op 30% PR in deklagen, zowel in AC Surf als in SMA. Voor de markt is 30% PR in het mengsel geen enkel probleem. We hebben ook al hoger toegepast, een wegvak van SMA met 50% PR, dat was van voor het convenant. We zien geen verschil met deklagen waar geen PR in zit, dat wegvak ligt er al 3 jaar. Het staat of valt allemaal wel met het beschikbaar zijn van een hoge kwaliteit asfaltgranulaat voor in de deklaag en daarvoor moet je selectief frezen. In het convenant is dus afgesproken dat we dat doen en ook dat we onderzoek doen naar de kwaliteit van de steenslag die in het freesasfalt zit. In het asfaltonderzoek vooraf dat als bijlage bij het bestek zit, geven we aan ‘je krijgt een steenslag 2 of een steenslag 3 en die in die bitumen zit in de deklaag’. Je kan wel heel veel PR uitvragen maar als de benodigde kwaliteit, niet beschikbaar is, dan is het een kansloze operatie.”  

Mart Kooy, ontwerpleider bij de sector Ingenieursbureau: “Al vanaf 2012 ben ik samen met mijn collega asfaltvakspecialist Frits van der Hoek gaan kijken naar mogelijkheden voor meer hergebruik in nieuw asfalt. Een eerste poging was een werk waarbij we mengsels voor de onder- en tussenlaag hebben uitgevraagd met een PR-percentage van 100%. Duurzaam uitvragen stond toen in Alphen aan den Rijn nog in de kinderschoenen. Er was toen maar één leverancier die kon leveren en daar strandde het op. 

In 2017 hebben we voor onderlaag en tussenlaag mengsels uitgevraagd met min. 90% PR, om de markt uit te dagen. Er waren toen wél meerdere leveranciers en het werk is met 100% PR uitgevoerd, meer dan toen standaard was. Die innovatieve mengsels hebben zich tot nu toe goed gehouden, maar je neemt wel een risico, vooral met belangrijke wegen. Je moest (of moet) over kennis beschikken om het gesprek met de aannemer te kunnen voeren. 

Inmiddels is e.e.a. beter geregeld door het initiatief Asfaltkwaliteitsloket waarbij er TRL-niveaus (Technology Readiness Levels) aan mengsels worden toegekend om koudwatervrees bij de opdrachtgevers weg te nemen. Aan welk TRL-niveau een mengsel bij ons moet voldoen, hangt af van de locatie. 

Sturen op toepassing van zoveel mogelijk PR voor duurzaam asfalt is niet verstandig, je komt steeds dichter bij de kwaliteitsgrens van het mengsel. Als civieltechnisch ontwerper kijk ik voor duurzaam asfalt niet alleen naar PR maar ook naar andere aspecten van duurzaamheid: MKI/LCA, uitvoering, biobased, levensduur, lagetemperatuurasfalt, een tussenlaag uitsparen door een sterker mengsel enz. De keuze die je maakt is vooral gebiedsafhankelijk (welk type weg en hoe zwaar - verkeersintensiteit - wordt een weg belast?). In de toekomst verwacht ik dat we vooral gaan sturen op MKI (2027 verplichting?). Of en hoe PR in asfaltmengsel  doorwerkt in de MKI is voor mij nog niet duidelijk, sturing op een veilig gehalte PR is nu uitgangspunt bij gemeente. Duurzaam asfalt uitvragen is voor ons nog een leerproces.”