Samen transitie naar Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) te versnellen.
Rijksvastgoedbedrijf (RVB), Rijkswaterstaat (RWS) en ProRail, de drie grootste publieke opdrachtgevers van Nederland, bundelen steeds vaker hun krachten om de transitie naar Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) te versnellen. De organisaties, die een duidelijke verantwoordelijkheid hebben in de bouwopgave, zetten nu een cruciale stap voor meer uniformiteit voor de bouwsector met een gezamenlijke visie op contractbeheersing voor ‘zero-emissie bouwtransport’. Dit is gebeurd in nauwe samenspraak met een groot aantal marktpartijen, waaronder aannemers, transporteurs, verzekeraars, data experts en ingenieursbureaus.
Deze samenwerking, in lijn met de ambities van de Koplopers Routekaart SEB aanpak, zorgt voor een eenduidige, schaalbare en werkbare aanpak. Het doel is het creëren van en bijdragen aan een gelijk speelveld voor marktpartijen en het zorgen dat beloofde emissieloze prestaties ook daadwerkelijk aantoonbaar worden waargemaakt. Naast inzet op zero-emissie materieel op de bouwplaats is de intentie om ook in te zetten op zero-emissie bouwtransport (bestelbusjes, lichte en zware vrachtwagens) als onderdeel van de inkoop van bouwprojecten. En dit is niet onterecht vanuit een emissieperspectief want Bouwtransport was in zichtjaar 2021 verantwoordelijk voor 32% van de totale uitstoot NOx, 50% van CO2 uitstoot en 33% van de fijnstof in de bouw in Nederland. (TNO, 2022).
Uniformering is cruciaal voor schaalsprong
De druk om de uitstoot van stikstof, CO2 en fijnstof terug te dringen is hoog, wat direct raakt aan de ruimte voor projecten, het klimaat en de volksgezondheid. SEB vereist een werkwijze waar contractbeheersing een belangrijk essentieel onderdeel is. De gezamenlijke gepresenteerde visie beschrijft hoe de opdrachtgevers op een realistische en toekomstbestendige manier kunnen werken aan het inzichtelijk maken van prestaties van bouwtransport eisen/criteria. Dit eindrapport en advies is tot stand gekomen in co-creatie met de markt, waaronder aannemers en transporteurs waarbij verschillende partijen actief in de GWW, utiliteitsbouw en spoorpartijen zijn geconsulteerd. Dit onderzoek is mede ontwikkeld door design thinking bureau Fronteer.
Peter van Schaik, Programmamanager Schoon en Emissieloos Bouwen bij Rijkswaterstaat: "Als publieke opdrachtgevers hebben we de plicht om het goede voorbeeld te geven en de markt de duidelijkheid te bieden die nodig is voor grote investeringen. Met deze gezamenlijke visie op contractbeheersing maken we onze eisen een stapje uniformer, wat de schaalbaarheid van zero-emissie projecten op termijn ten goede zal komen en bijdragen aan een robuuste transitie in de sector."
Praktische ondersteuning en handhaving
Om de inzet van deze uniforme kaders te stimuleren en te borgen, zal op initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) een pilot worden opgestart om samen met de markt verder te leren wat goed en pragmatisch werkt in contractbeheersing op het gebied van SEB. Op basis van de in dit onderzoek voorgestelde en de nog in de pilot verder te ontwikkelen kaders kunnen convenantpartners ook steekproeven op aanvraag van opdrachtgevers gaan uitvoeren. Dit biedt marktpartijen en opdrachtgevers praktische ondersteuning bij de toepassing van de gezamenlijke visie en versterkt de geloofwaardigheid van zero-emissie claims in de sector. ‘’Er kan vaak al meer dan we denken, ook voor contractbeheersing’’, aldus Dennis Oude Wesselink, Ondersteuningsprogramma SEB).
Werken aan een federatief stelsel
De voorgestelde visie richt zich op het inrichten van een federatief stelsel, dit is een manier van data-uitwisseling waarbij data bij de bron blijft, maar toch deelbaar is via afspraken en standaarden voor parameters en meetmethodes. Dit moet het proces overzichtelijk houden en het vertrouwen versterken en is gebaseerd op een paar kernprincipes.
Noah Baars, Programmamanager Schoon en Emissieloos Bouwen bij het Rijksvastgoedbedrijf: "We vragen niet van iedereen om direct groots te beginnen met bouwtransport. Door aan te sluiten op wat er al is en te starten met een beperkt aantal vastgestelde parameters blijft het uitvoerbaar. De voorgestelde aanpak maakt onze gezamenlijke visie concreet en realistisch voor zowel onszelf als onze marktpartners. Daarbij verwachten we dat dit advies ook andere koploper partijen zoals de grote gemeentes en semioverheidspartijen - die wellicht met de zelfde vragen zitten – gaat helpen."
De drie organisaties roepen marktpartijen en andere SEB-koplopers op om actief mee te denken en projecten in lijn met deze visie op te starten, zodat de gezamenlijke werkwijze continu kan leren van de praktijk.
Jeroen Ter Meer, Strategisch adviseur duurzaamheid bij ProRail: "De transitie naar SEB is een noodzaak om onze klimaat- en stikstofdoelstellingen te halen. Met de eenduidigheid uit dit advies rapport, verscherpen we hoe we als koploper opdrachtgevers hiermee om willen gaan. Het is een cruciaal signaal dat de publieke opdrachtgevers gezamenlijk optrekken voor een duurzame toekomst’, daarbij helpt contractbeheersing de gehele Zero Emissie transitie – en is dit ook van waarde voor het peloton."
Samen zullen de partijen, ook in de bestaande SEB-samenwerkingsverbanden, verkennen hoe ze dit verder gaan uitwerken. ‘’Het speelveld voor SEB en verschillende (publieke) opdrachtgevers is complex en er zullen nog veel stappen gezet moeten worden voor meer uniformisering. Dit is wel weer een waardevol puzzelstukje waardoor we weer verder komen’’
Meer informatie
Het eindrapport over contractbeheersing op zero-emissie bouwtransport is tot stand gekomen door middel van co-creatie met de markt en het design thinking bureau Fronteer en is beschikbaar.
Beeld: Rijkswaterstaat
A16 Zero emissie transport