Alle publieke opdrachtgevers werken hard aan de transitie naar klimaatneutrale en circulaire infrastructuur. Daarin hebben zij de volgende stap gezet. Op 27 maart presenteerde de Stuurgroep Publieke Opdrachtgevers Duurzame Infra (PODI) in een feestelijke bijeenkomst de geactualiseerde roadmaps Klimaatneutrale en Circulaire Infrastructuur (KCI) en de samenwerkingsafspraken KCI, bij het Krachtstation Kanaleneiland in Utrecht. “De energie waar alle partijen over beschikken maakt het verschil.”
Samenwerking is nodig
Susanne Schilderman, wethouder Circulaire Economie voor de gemeente Utrecht, doet de aftrap. Zij vertelt dat de gemeente de CO2-impact van bouwmaterialen wil verlagen door in te zetten op hergebruik en klimaatbestendige innovaties in de stad. “De manier waarop we met onze grondstoffen omgaan is niet langer houdbaar. Utrecht groeit snel, en door efficiënter om te gaan met materialen en te investeren in korte, betrouwbare ketens worden we niet alleen duurzamer, maar ook minder kwetsbaar voor verstoringen, schaarste en geopolitieke onzekerheden. Om nog meer stappen vooruit te zetten naar een circulaire stad met meer hergebruik, is een intensieve samenwerking tussen overheid en marktpartijen onmisbaar. Daarom vonden wij het belangrijk om actief bij te dragen aan de samenwerkingsafspraken en de roadmaps Klimaatneutrale en Circulaire Infrastructuur.”
Beeld: © Bas van Essen
Aansluiten bij de praktijk
Daarna is er aandacht voor de roadmaps, die oorspronkelijk zijn ontstaan uit het Klimaatakkoord. Daarin is vastgelegd dat het Rijk en medeoverheden in 2030 zoveel mogelijk klimaatneutraal en circulair werken in projecten binnen de grond-, weg- en waterbouwsector (GWW). Daarvoor hebben het Rijk, het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen (UvW) in juni 2023 KCI-samenwerkingsafspraken en vijf roadmaps opgesteld. De samenwerkingsafspraken zijn nu geactualiseerd en ook de roadmaps zijn het afgelopen jaar voorzien van een update.
“Daarmee sluit het allemaal beter aan op de praktijk van alle provincies, waterschappen en gemeenten”, vertelt Marc de Rooy, senior beleidsadviseur bij het ministerie van IenW. Ook is er een zesde roadmap bij gekomen: Riolering. De roadmaps geven richting en maken keuzes welke maatregelen de meeste impact hebben. ”Paul Witmer was vanuit de gemeente Utrecht betrokken bij de totstandkoming van de roadmap Riolering: “Bij het maken ervan is vooral gekeken naar wat circulariteit en duurzaamheid betekenen voor onze wateren en gemalen. We hebben geprobeerd de roadmap zo concreet mogelijk te maken. Dat is volgens mij goed gelukt.”
Om snel te komen bij de informatie die voor jouw organisatie van belang is, tipt Marc duurzame-infra.nl. “Hier heeft iedere overheid een eigen, toegankelijke landingspagina. Mét maatregelen die voor jou relevant zijn.” Ook tipt hij het Doeboek Duurzame Infra, dat praktijkervaringen van vijftig gemeenten uit het hele land bundelt en handvatten biedt voor duurzame infrastructuur: van uitvraag tot aan aanleg en van beheer tot aan vervanging.
Oude bekende, nieuwe gezichten
De kracht voor het boeken van resultaten ligt in de nauwe samenwerking tussen gemeenten, provincies en waterschappen, volgens Jasper Hoogland namens het IPO en Marleen Nicolai namens de Unie van Waterschappen. Jasper: “Bij alle betrokken partijen zie ik heel veel energie om met deze opgaven aan de gang te gaan. Bundeling van hun inzet en gezamenlijke aanpak biedt een grote meerwaarde en maakt het verschil.”
Twee nieuwe partijen die zich bij de samenwerking hebben aangesloten, zijn Kennisplatform CROW en Koninklijke NLingenieurs. “Dit bevindt zich midden in het hart van ons werk”, vertelt Titia Bredée, directeur van Koninklijke NLingenieurs. “We weten wat werkt in de praktijk en wat nodig is voor het beleid.” Pieter Litjens, directeur-bestuurder van CROW voegt toe: “We sluiten hierbij aan omdat dit onze missie is: met onze kennis stellen we opdrachtgevers, opdrachtnemers, bouwbedrijven en ingenieursbureaus in staat om hun werk beter, efficiënter en duurzamer te doen."
Kijkje in de keuken
Twee praktijkvoorbeelden laten zien wat er nu allemaal al gebeurt in het land. Jeroen van Gaalen, beheerder bij de gemeente Arnhem, en Robbert de Metter van Meerdink Bruggen vertellen de aanwezigen alles over de circulaire fiets- en voetgangersbruggen van die gemeente. Met het hergebruiken van onderdelen hebben zij al veel ervaring opgedaan. Hun belangrijkste tip: “Wees niet bang en begin klein”, vertelt Robbert, die via een videobelverbinding een van de hergebruikte bruggen toont. “Wanneer je meerdere kleinere projecten hebt weten te realiseren, kun je een volgende stap zetten naar meer impact.”
Daarna is het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard aan de beurt met ook een videobelverbinding. Ergens in de polder aan het water staan Gerben de Jong, projectleider baggerprojecten bij het hoogheemraadschap, en Johan Schilder van baggerbedrijf J.P. Schilder. Achter hen werkt een emissieloos baggerschip aan een gezonde waterbodem. Johan vertelt dat zijn bedrijf veel tijd en geld investeert in emissieloos baggeren. “In ruil daarvoor hebben we opdrachtgevers nodig die emissieloos werk uitvragen in de markt.” Gerben roept waterschappen en gemeenten dan ook op om hier budget voor vrij te maken. “Dat is nodig om investeringen zoals deze in de markt mogelijk te maken.”
Afsluitend gaan de aanwezigen zelf de straat op. Onder begeleiding van verschillende projectleiders van de gemeente Utrecht bezoeken zij de Bernadottelaan, een van de gebieden in Kanaleneiland die opnieuw worden ingericht. Circulair, duurzaam én klimaatadaptief. In de bermen liggen verschillende materialen zoals gebakken klinkers en betonnen rioolbuizen. Afkomstig uit het eigen grondstoffendepot van de gemeente liggen de materialen klaar voor een nieuw leven in de wijk. Daarmee wordt in Kanaleneiland zichtbaar waar de geactualiseerde KCI-roadmaps voor bedoeld zijn: duurzame infrastructuur concreet maken in de praktijk.
Meer weten?
De Stuurgroep Publieke Opdrachtgevers Duurzame Infra stuurt op de verduurzaming van de Nederlandse infrastructuur. De stuurgroep bestaat uit het ministerie van IenW, Rijkswaterstaat, ProRail, de UvW, het IPO, een gemeentelijke vertegenwoordiger, Koninklijke NLingenieurs en het kennisplatform CROW.
Bekijk de samenwerkingsafspraken, de roadmaps en het Doeboek Duurzame Infra op duurzame-infra.nl.