Terug naar de inhoudsopgave van het Doeboek Duurzame Infra
1. Wat bedoelen we hiermee?
Warm Mix Asfalt (WMA) wordt op een lagere temperatuur geproduceerd dan Hot Mix Asfalt (HMA): 110 tot 140°C in plaats van 140 tot 190°C. Sinds 1 januari 2025 wordt Warm Mix Asfalt meer en meer uitgevraagd en aangeboden. Nog niet voor alle Hot Mix Asfaltmengsels is een WMA-alternatief beschikbaar.
Beschikbaarheid en randvoorwaarden
Op dit moment wordt niet altijd Warm Mix Asfalt aangeboden (stand van zaken november 2025). De Vakgroep Bitumineuze Werken van Bouwend Nederland zegt hierover: Enerzijds is er nog terughoudendheid bij de opdrachtgevers om WMA uit te vragen en anderzijds hebben de asfaltcentrales onvoldoende WMA-vraag om efficiënt WMA te kunnen produceren waardoor er continue in temperatuur gewisseld moet worden. Centrales kiezen er dan voor om Hot Mix Asfalt aan te bieden omdat dit dan uiteindelijk energie-efficiënter is. Verder zien we dat de samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer op het gebied van ontwerp nog verbeterd moet worden zodat het wegontwerp geen problemen oplevert voor de soms wat lastiger verwerking van WMA. (Red.: vermijden van smalle stroken en scherpe bochten). Samengevat kost de overgang naar WMA wat meer tijd dan we hadden gehoopt of verwacht. Dit wordt in de praktijk onderschreven door het Convenant Verduurzaming asfaltketen Noord-Nederland waarbij we zien dat als opdrachtgever en opdrachtnemer zich gezamenlijk committeren er al heel veel mogelijk is. (Zie ook de praktijkervaring van de gemeente Groningen onder 6.)
2. Waarom deze maatregel?
De lagere temperatuur vermindert het energieverbruik en de CO2-uitstoot tijdens de productie met 10 tot 20 procent. Voor de mensen op de bouwplaats is het ook gezonder: de lagere temperatuur leidt tot minder asfaltdampen. Vuistregel is dat een verlaging van de asfalttemperatuur met 12 °C een halvering van de asfaltdampen oplevert. De lagere productietemperatuur past in het streven van de overheid om op termijn asfaltcentrales van het gas af te krijgen en productie met elektriciteit mogelijk te maken. Dit omwille van vermindering van uitstoot van o.a. CO²²₂2 en fijnstof en vanuit de zorg voor de gezondheid van omwonenden en mensen op het werk.
handwerk minimaliseren door hier rekening mee te houden bij het ontwerp
bestekken tijdig op de markt brengen door opdrachtgever in verband met de uitvoering in goede weersomstandigheden
WMA met polymeer gemodificeerd bitumen (PmB) nog niet toepassen i.v.m. onduidelijkheid over werking en beperkingen van PmB bij WMA
uitstellen van asfalteren bij ongunstig weer
afkoeling van dunnere deklagen treedt eerder op
meer aandacht voor weersomstandigheden, vooral bij mogelijk handwerk en kritische mengsels.
4. Wie moet wat doen?
Vraag Warm Mix uit. In de RAW Catalogus bepalingen is in artikel 81.26.01 een link gelegd met de Richtlijn WMA. Op deze manier kan een bestekschrijver de richtlijn aanroepen in zijn bestek. Deze gaan enkel over de standaard RAW-mengsels. Overige mengsels, die niet in de RAW staan, vallen formeel buiten de richtlijn en dus de contractteksten.
De keuze om WMA te gebruiken ligt bij de assetmanager/wegbeheerder, de adviseurverhardingen of de beleidsmedewerker duurzaamheid. Zij zijn degenen die de opdracht kunnen geven om deze tekst in het contract op te nemen. Én de wethouder, die kan ook de keuze maken om de infra te verduurzamen.
Beheerders of projectleiders regelen de controles en afspraken rondom acceptatie. Ontwerpers stemmen met de aannemer af welke mengsels haalbaar zijn. Het vraagt dus geen compleet nieuwe werkwijze, maar vooral het slimmer vastleggen en uitvoeren van wat je al wilt bereiken. Laat vooral als beheerder standaard een kwaliteitsonderzoek van het aangebrachte asfalt uitvoeren. Zie hieronder de praktijkervaring van de gemeente Tilburg. Immers, de ontwikkelingen van asfalt gaan heel snel: Warm Mix Asfalt, meer Partiële Recycling, additieven, enz.
In Tilburg is het gebruik van Warm Mix Asfalt standaard. Ben van de Ven is adviseur Verhardingen van de gemeente Tilburg en lid van de werkgroep Warm Mix Asfalt van het CROW. Hij schreef de contractteksten die de richtlijn Warm Mix Asfalt van het CROW van toepassing verklaren en de aannemer verplichten om Warm Mix Asfalt te leveren. ‘Wat mij betreft is deze uitvraag de beginstap voor elke gemeente. In Tilburg verplichten we dit via bestekken en controleren met CE-bladen en boringen of de afspraken ook in de praktijk worden nageleefd. Dat is belangrijk voor de kwaliteit van het werk en de levensduur van de weg. Onze werkwijze leidt daarmee tot vermindering van de kosten.’
Ben van de Ven: ‘In de RAW staat dat de mengtemperatuur van de typetest op het CE-blad moet staan. Vraag hierom. In Tilburg doen we dat een aantal weken voorafgaand aan het asfaltdraaien. Hiermee garandeer je een check op de mengtemperatuur van het asfalt, in aanvulling op de productietemperatuur. Je wilt weten wat er geleverd wordt, dat moet overeenkomen met wat je hebt besteld. In Tilburg beoordeel ik de CE-bladen, in een kleine gemeente kan een ingenieursbureau dit doen in opdracht van de assetmanager (red.: of de projectleider voert de kwaliteitscontrole uit.)
Tilburg is een regiegemeente, hetgeen betekent dat er niet altijd gemeentelijk toezicht is bij het uitvoeren van het werk. De verwerking van Warm Mix Asfalt stelt wel wat andere eisen dan Hot Mix Asfalt, meer hierover in het document met vragen en antwoorden over WMA.
(red.: Als de toezichthouder wel aanwezig is, dan checkt hij de asfaltbonnen, of hij krijgt wat er besteld is, en hij controleert of het mengsel de juiste temperatuur heeft. De Standaard eist dat er toezicht is.)
Volgens de Standaard (RAW) heeft de opdrachtgever recht op een rapport van de aannemer over de kwaliteit van het gemaakte asfalt binnen zes weken na het gereedkomen van de deklaag. Ben van de Ven: Dat is een belangrijke controle. In Tilburg gaan we nog verder. Ik laat de aannemer een aantal boringen doen en die gaan naar een geaccrediteerd lab voor onderzoek van alle lagen. De boringen worden getoetst op het referentiesamenstellingsdocument van de aannemer. Daar kan uitkomen dat de kwaliteit minder is, waardoor je bijvoorbeeld veel eerder onderhoud moet gaan doen. Dit leidt weleens tot een afkoopsom van een aannemer of in een enkel geval tot vervanging van het betreffende asfalt. Je investeert een klein bedrag om die toetsen uit te voeren, maar dat weet je wel wat er ligt. Ik verwacht dat in een kleine gemeente weer de assetmanager degene is die de opdracht kan geven om de boringen te laten onderzoeken.’
Helmond heeft WMA voor deklagen sinds 1 januari 2025 verplicht gesteld in haar moederbestek. Dat is geen symbolische stap: het is het resultaat van twee jaar voorbereiding, samenwerking en durven doen. Lees meer: Helmond: ‘WMA is standaard sinds 2025 – en dat werkt prima’
Ties Prins, Specialist Verhardingen van de gemeente Groningen over het Convenant Verduurzaming asfaltketen Noord-Nederland: “We werken allemaal met dezelfde bril op samen: opdrachtgevers, opdrachtnemers, leveranciers, ingenieursbureaus en Bouwend Nederland. Alle partijen om de tafel hebben hetzelfde doel: het terugbrengen van de uitstoot. We vragen dan bijvoorbeeld aan de markt: we willen een MKI uit gaan vragen, maar is dat haalbaar voor jullie? En als de markt dan ‘ja’ zegt, dan zetten we dat in onze contracten. Dus wij vragen geen dingen uit die niet realistisch zijn. Deze samenwerking helpt ook als het om het uitvragen en aanbieden van Warm Mix gaat. Lees verder: Groningen zet vol in op Warm Mix Asfalt: ‘Het is geen rocket science’ | Nieuwsbericht | Duurzame infra
Maarten van de Kerkhof, projectleider in de gemeente Heerlen: ‘Wij hebben in Heerlen beleid om CO2 te reduceren. Met Warm Mix Asfalt draag je daaraan bij. Maar bij onze aanbesteding van het Groot Asfaltonderhoud heb ik gekozen voor de Milieukostenindicator (MKI) om de inschrijvingen mee te beoordelen. Degene die de opdracht heeft gewonnen gaat niet inzetten op het verder reduceren van de productietemperatuur. Het is voor hem interessanter meer hergebruik te gaan toepassen in de asfaltmengsels, want dat draagt goed bij aan een lage MKI-waarde. Hij meldde dat zijn investering daarvoor in verhouding kleiner is dan dat hij een hele centrale moet ombouwen. Daarbij komt dat niet elke gemeente ernaar vraagt. Met hergebruik zorgt hij ook voor minder CO2, want hij bespaart CO2 in de groeves, met het transport, en het breken van de materialen.’
6. Veelgestelde vragen
Mag ik Warm Mix Asfalt verplichten in een aanbesteding?
Ja, door de CROW-richtlijn van toepassing te verklaren in je contractteksten.
Stelt Warm Mix Asfalt andere eisen aan de verwerking? Zijn er tips?
In de basis is Warm Mix Asfalt wat stugger dan Hot Mix Asfalt. Handwerk kan in enkele situaties een zwaardere belasting opleveren voor het personeel dan bij Hot Mix. Door ontwerp, planning en materieelinzet kun je handwerk (deels) voorkomen of ervoor zorgen dat het werk beter te doen is. De verwerker kan ervoor kiezen om putdeksels in te boren in plaats van eromheen te asfalteren. Ook kan Warm Mix Asfalt vragen om een ander wals-regime. Net als bij Hot Mix is de verwerking van Warm Mix in de periode tussen november en maart kritischer omdat het asfalt te snel afkoelt en het vaak erg vochtig is. En ook weer net als bij Hot Mix gaat de kwaliteit achteruit als de asfaltwagen langere tijd stilstaat op het werk, er moet dus wel gelijk gewerkt worden. Wel verschilt de duur van het verwerkingsvenster per gebruikte techniek. In Groningen maakt men de tussenlaag iets dikker, 50 mm in plaats van 40 mm en de onderlaag dan iets dunner. Dit zorgt ervoor dat ze de tussenlaag goed kunnen verdichten voordat het mengsel te veel afkoelt. Zie verder de bovengenoemde praktijkervaringen van Utrecht, Helmond en Groningen.
