In Nederland worden meer dan 650 verschillende asfaltmengsels geproduceerd, terwijl een zeer beperkt aantal daarvan gezamenlijk goed is voor circa 85 procent van het totale asfaltgebruik.

Deze onnodig grote mengselvariatie kost capaciteit en energie en staat hoogwaardig hergebruik en gerichte verduurzaming van de asfaltsector in de weg. Daarom nemen publieke opdrachtgevers binnen de Vraagalliantie Asfalt gezamenlijk de regie. Zij werken aan een kleinere set van maximaal 30 asfaltmengsels die ze vanaf 2027 in nieuw aan te besteden asfaltwerken gaan uitvragen. Zo maken zij binnen het project ‘Minder Mengsels’ de weg vrij voor standaardisatie en geven marktpartijen ruimte om gericht te investeren in kwaliteit en verduurzaming. Dit project is onderdeel van de ‘Aanpak Asfalt.’
“In 2026 hebben we vanuit het ministerie van IenW met zeven provincies, zes gemeenten, het Rijksvastgoedbedrijf en Rijkswaterstaat gewerkt aan een verkorte lijst, met het idee dat ook andere publieke opdrachtgevers in heel Nederland minder mengsels gaan uitvragen. Dat heeft voordelen voor zowel overheden als marktpartijen”, aldus Marc de Rooy, voorzitter van de Vraagalliantie Asfalt en mede-initiator van de Aanpak Asfalt. “Voor iedereen die geïnteresseerd is hebben we een handige hand-out gemaakt waarin je ziet hoe we tot minder mengsels komen.”
Ook in de asfaltsector is sturen op minder verschillende mengsels een breedgedragen wens. Projectleider Tobias Strating zet zich namens het Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW) en in opdracht van de Vraagalliantie Asfalt in om te komen tot minder mengsels. Door zijn ervaring in zowel het publieke domein als bij een infrabedrijf, weet hij wat er speelt en waar kansen liggen. Tobias: “Ongeveer 85% van de totale asfaltproductie is afkomstig van slechts 15 asfaltmengsels. De overige mengsels worden dus beperkt toegepast, maar veroorzaken wél de knelpunten. Initiatieven als het Convenant Verduurzaming Asfaltketen Noord-Nederland laten al zien dat het kan: samen met de sector het aantal asfaltsoorten beperken om de productie efficiënter en milieuvriendelijker te maken.”
Veel mengsels maken de asfaltketen onnodig complex
Het grote aantal asfaltmengsels vraagt veel van asfaltcentrales, leveranciers en opdrachtgevers. Verschillende mengsels moeten apart worden geproduceerd, opgeslagen, gecontroleerd en beheerd. Asfaltcentrales moeten daardoor vaker omschakelen, wat extra energie en materiaal kost.
Ook zorgt de grote variatie voor ingewikkelde logistiek, hogere kosten en extra werk bij validatie en kwaliteitsborging. Bovendien maakt de versnippering het moeilijker om materialen hoogwaardig te hergebruiken en duurzame innovaties op grote schaal toe te passen.
Thessa Luijendijk is coördinator van het team Duurzame Infrastructuur bij de provincie Zuid-Holland en lid van het Provinciaal Vakgenoten Overleg Verhardingen (PVOV). Vanuit de Vraagalliantie Asfalt is zij onderdeel van de begeleidingscommissie. Thessa: “Opdrachtgevers bepalen gezamenlijk in hoge mate hoe groot de variatie aan asfaltmengsels is. Elke uitzondering en projectspecifiek mengsel dat wij uitvragen, heeft gevolgen voor de hele keten: van productie en logistiek, tot verwerking en hergebruik. Meer uniformiteit levert winst op meerdere fronten: wanneer dezelfde mengsels vaker worden toegepast, bouwen we meer kennis op over prestaties, levensduur en onderhoud. Daarnaast biedt een efficiëntere keten ook kostenvoordelen. Dat is een belangrijk aspect wanneer je werkt met publieke middelen.”
Ruimte voor verduurzaming en innovatie
Minder verschillende mengsels betekent niet dat er geen ruimte meer is voor innovatie. Een kleinere voorkeursset moet juist een stevige basis bieden om duurzame oplossingen sneller en op grotere schaal toe te passen. Denk aan langere levensduur, hoogwaardig hergebruik, productie bij lagere temperatuur, biobased bindmiddelen en minder uitstoot van onder andere CO₂, stikstof en zeer zorgwekkende stoffen (ZZS).
Eugenie Bruins-Nacken leadbuyer Ruimtelijke en Economische Opgaven, bij de gemeente Eindhoven en lid van de Vraagalliantie Asfalt bevestigt: “De huidige variëteit aan asfaltmengsels is natuurlijk niet willekeurig ontstaan, maar is mede het resultaat van de uiteenlopende wensen en eisendie wij als opdrachtgevers door de jaren heen hebben gesteld. Denk aan duurzaam, kostenefficiënt en geluidsreducerend. Tegelijkertijd leidt de enorme variatie aan mengsels ook tot verwarring. Het is echt noodzakelijk om tot minder mengsels te komen. De komende periode wordt dus een balansoefening tussen minder mengsels en toch ook zoveel mogelijk hoogwaardig aanbod en flexibiliteit. Bijvoorbeeld: er moeten passende mengsels zijn voor alle verkeersituaties en verkeersbelastingen, alle mengsels moeten geschikt zijn voor hergebruik en mogen niet ten koste gaan van levensduur. Daarnaast moet er ook ruimte zijn voor duurzame innovatie, nu én in de toekomst. Dat de keuze minder moet gaan worden is duidelijk.”
Opdrachtgevers, markt en kennisorganisaties werken samen
Het project ‘Minder Mengsels’ wordt uitgevoerd door wegbeheerders, asfaltdeskundigen, assetmanagers, inkopers, contractdeskundigen en duurzaamheidsadviseurs van de deelnemende overheden aan de Vraagalliantie Asfalt. Op dit moment nemen zeven provincies, zes gemeenten, het Rijksvastgoedbedrijf, NPDW en Rijkswaterstaat het voortouw.
Het Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW) en CROW brengen bestaande kennis in en zorgen voor verbinding met de sector. Technische deskundigen van publieke opdrachtgevers, marktpartijen en CROW benutten deze kennis om gezamenlijk tot een vermindering van het aantal asfaltmengsels te komen. Daarbij worden verschillende aspecten zorgvuldig afgewogen, waaronder:
- kwaliteit en technische prestaties;
- produceerbaarheid en beschikbaarheid;
- leveringszekerheid;
- investeringen en productiecapaciteit;
- ruimte voor innovatie;
- overgangstermijnen en uitzonderingen.
Hoe nu verder?
Eind november presenteren de technische en begeleidingscommissie de voorkeursset aan de Vraagalliantie. Op 2 december 2026 neemt de Vraagalliantie Asfalt een besluit over deze set en onderzoeken de mogelijke aanpassing van nieuwe en bestaande contractteksten. Op de Asfaltdag op 8 december wordt verder ingegaan op de keuzes, overwegingen en uitgangspunten. Vandaaruit zal in samenspraak met CROW worden bepaald welke mengsels onderdeel worden van de toekomstige set en welke aanpassingen worden gedaan in de RAW-systematiek
Vanaf 2027 gaan de leden van de Vraagalliantie de voorkeursset toepassen in nog aan te besteden asfaltwerken. De resultaten worden gemonitord. Op basis van praktijkervaringen wordt de aanpak waar nodig aangepast.
Leden van de Vraagalliantie Asfalt
Gemeenten: Amsterdam, Arnhem, Assen, Den Haag, Eindhoven, Utrecht
Provincies: Drenthe, Friesland, Gelderland, Noord-Brabant, Noord-Holland, Overijssel, Zuid-Holland
Rijk: Ministerie IenW, Rijksvastgoedbedrijf en Rijkswaterstaat
Meer over ‘Minder Mengsels’ lees je hier.
Op de hoogte blijven
Je kunt je aanmelden voor korte updates over de voortgang van ‘Minder mengsels’ door te mailen naar aanpak.asfalt@minienw.nl. Overheden die overwegen zich aan te sluiten bij de Vraagalliantie worden van harte uitgenodigd contact op te nemen met Marc de Rooy via hetzelfde e-mailadres.