De transitie naar een duurzame en circulaire samenleving is noodzakelijk én urgent. Gemeenten hebben hierin een voortrekkersrol – als beleidsmaker, opdrachtgever, gebiedsregisseur én werkgever. Maar hoe zorg je ervoor dat de ambtelijke organisatie daadwerkelijk meegaat in deze verandering? Nieuwe toepassingen op het gebied van duurzaamheid en circulariteit vragen namelijk niet alleen om visie en beleid, maar ook om draagvlak, betrokkenheid en gedrag.

1. Begin bij het waarom: de maatschappelijke opgave

De klimaatdoelen van 2030 en 2050 zijn niet vrijblijvend. Denk aan CO₂-reductie, energieneutraal bouwen, circulair inkopen, en het verminderen van grondstoffengebruik. Leg aan medewerkers uit waarom juist gemeenten hier een sleutelrol in spelen. De maatschappelijke urgentie – én de kans om écht impact te maken – moet voor iedereen voelbaar zijn. Betrek daarbij ook de koppelkansen met andere gemeentelijke opgaven, zoals woningbouw, mobiliteit en sociaal beleid.

2. Betrek collega’s vanaf het begin

Duurzaamheid is geen apart thema – het raakt alle domeinen binnen de gemeente: van ruimtelijke ordening tot inkoop, van vastgoedbeheer tot sociaal domein. Betrek daarom medewerkers uit alle hoeken van de organisatie vanaf het begin. Vraag hen waar zij kansen zien, welke obstakels ze ervaren, en hoe duurzaamheid in hún werk geïntegreerd kan worden. Zo creëer je eigenaarschap en voorkom je dat het blijft hangen bij “de afdeling duurzaamheid”. Zorg voor bestuurlijke en ambtelijke dekking om circulair te werken.

3. Maak duurzaamheid concreet in het dagelijks werk

Beleid is belangrijk, maar het zit in de uitvoering. Laat zien wat circulariteit betekent in de praktijk: bij aanbestedingen, bij het hergebruik van materialen in openbare ruimte, of bij afvalscheiding op het gemeentehuis. Gebruik concrete voorbeelden en pilots om abstracte doelen tastbaar te maken. Denk groot, maar begin klein en zichtbaar.

4. Investeer in kennis en vaardigheden

Veel medewerkers willen wel bijdragen aan duurzaamheid, maar weten niet altijd hóe. Wat betekent circulair aanbesteden precies? Hoe pas je de Omgevingswet toe met oog voor klimaatadaptatie? Zorg voor opleidingen, kennissessies, praktische tools en toegang tot expertise. Het geeft medewerkers vertrouwen én handelingsperspectief.

5. Zorg voor interne ambassadeurs

Elke organisatie heeft voorlopers: medewerkers die intrinsiek gemotiveerd zijn en duurzaamheid al in hun werk toepassen. Zet deze mensen in als ambassadeurs. Laat hen collega’s inspireren met praktijkvoorbeelden, tips en successen. Zo verspreid je de energie van binnenuit – en wordt het geen ‘project van bovenaf’.

6. Communiceer open en verbindend

Laat regelmatig zien wat er gebeurt binnen de organisatie op het gebied van duurzaamheid. Deel successen, maar wees ook eerlijk over wat nog lastig is. Verbindt initiatieven aan elkaar – zodat medewerkers zien dat ze onderdeel zijn van een bredere beweging. Gebruik interne communicatiekanalen om kennis en verhalen te delen.

7. Vier successen en bouw voort op wat werkt

Elke stap telt. Een circulaire aanbesteding, een vergroend bedrijventerrein, of een duurzaam mobiliteitsplan – het zijn allemaal zichtbare mijlpalen die bijdragen aan het grotere doel. Vier die momenten, laat resultaten zien, en gebruik ze als inspiratie voor volgende stappen. Door successen te delen, vergroot je het vertrouwen in de haalbaarheid van de transitie.

Tot slot: duurzaamheid als integraal onderdeel van gemeentelijk handelen

De omslag naar duurzaamheid en circulariteit vraagt om een cultuurverandering. Niet als extra taak, maar als vanzelfsprekend onderdeel van het werk. Door urgentie te verbinden aan perspectief, betrokkenheid aan vakmanschap, en visie aan concrete praktijk, kan elke gemeente bouwen aan een organisatie die klaar is voor de toekomst – en bijdraagt aan een leefbare wereld, nu en voor de generaties na ons.

Praktijkervaringen